مهمترین وظیفه در موتور خودرو
در اعماق موتور خودروی شما، هزاران قطعه با سرعتی باورنکردنی در حال حرکت هستند. چه چیزی مانع از آن میشود که این قطعات فلزی روی هم ساییده شده و از کار بیفتند؟ پاسخ، یک لایه نازک و تحت فشار از روغن است. وظیفه رساندن این روغن حیاتبخش بر عهده قطعهای کوچک و اغلب نادیده گرفته شده است: اویل پمپ
میتوان آن را به قلب سیستم روانکاری موتور تشبیه کرد. این قطعه بدون وقفه روغن را به تمام اجزای حیاتی پمپاژ میکند تا همه چیز نرم و روان کار کند، خنک بماند و برای سالها عمر کند. اویل پمپ S81 قطعهای کلیدی که در برخی از محبوبترین خودروهای ایران، از جمله تیبا، ساینا، کوییک و برخی مدلهای پراید استفاده میشود.
اویل پمپ S81 چیست و چگونه کار میکند؟
اویل پمپ تیبا که با کد S81 شناخته میشود، یک پمپ مکانیکی با طراحی هوشمندانه است. دو چرخدنده با شکلی خاص را تصور کنید که یکی درون دیگری می چرخد. با چرخش آن ها، فضاهایی خالی بینشان ایجاد میشود که مدام باز و بسته میشوند. در یک سمت، فضاهای در حال باز شدن، یک خلأ ایجاد کرده و روغن را از محفظه روغن (کارتل) در پایین موتور به داخل میکشند. با ادامه چرخش، این فضاها کوچک شده و روغن را با فشار به بیرون هدایت میکنند.
این روغنِ تحت فشار، یک سفر حیاتی را آغاز میکند:
۱. ابتدا از فیلتر روغن عبور میکند تا هرگونه آلودگی یا براده از آن جدا شود.
۲. سپس وارد کانالها و مجاری کوچکی میشود که در بدنه موتور تعبیه شدهاند.
۳. در نهایت، روی تمام قطعات متحرک مانند میللنگ، پیستونها و سوپاپها پاشیده میشود تا آنها را از گزند اصطکاک و حرارت محافظت کند.
این طراحی مدرن نسبت به پمپهای قدیمی، کارآمدتر و قابلاطمینانتر است و یک جریان روغن یکنواخت و پایدار را فراهم میکند؛ چه زمانی که در ترافیک ایستادهاید و چه هنگامی که در بزرگراه با سرعت در حال حرکت هستید.
سازگاری با خودروهای دیگر
یکی از کاربردیترین نکات در مورد اویل پمپ S81 این است که فقط برای تیبا استفاده نمیشود. به لطف پلتفرمهای مهندسی مشترک، دقیقاً همین پمپ در خودروهای ساینا، کوییک و پراید یورو ۴ نیز به کار رفته است. به همین دلیل پیدا کردن قطعه یدکی را بسیار آسانتر میکند. اگر به دنبال اویل پمپ برای هر یک از این خودروها هستید، قطعه اویل پمپ S81 همان چیزی است که نیاز دارید.
علائم هشداردهنده: چگونه بفهمیم اویل پمپ خراب شده است؟
خرابی اویل پمپ میتواند آسیب فاجعهباری به موتور وارد کند، بنابراین یادگیری علائم هشداردهنده برای هر صاحب خودرویی ضروری است. اگر متوجه هر یک از موارد زیر شدید، فوراً خودرو را متوقف کرده و آن را به یک تعمیرکار نشان دهید.
- روشن شدن چراغ هشدار روغن این مستقیمترین و جدیترین هشداری است که خودرو به شما میدهد. این چراغ که شبیه یک قوری روغن است، به این معناست که فشار روغن در موتور شما به سطح خطرناکی کاهش یافته است. اولین کار این است که در یک محل امن توقف کرده و سطح روغن موتور را بررسی کنید. اگر سطح روغن مناسب بود، مشکل میتواند از خود پمپ یا یک سنسور معیوب باشد. در هر صورت، آن را نادیده نگیرید.
- داغ کردن بیش از حد موتور روغن علاوه بر روانکاری، نقش مهمی در خنک کردن موتور نیز دارد و گرما را از قطعات داخلی دور میکند. اگر روغن به درستی در گردش نباشد، اصطکاک افزایش یافته و دمای موتور به سرعت بالا میرود.
- شنیدن صداهای غیرعادی از موتور موتوری که از کمبود روغن رنج میبرد، شروع به شکایت میکند. به این صداها گوش دهید:
- صدای تیکتیک یا تقتق ریتمیک، بهخصوص از قسمت بالایی موتور. این صدا اغلب نشانه نرسیدن روغن کافی به اجزای سوپاپها (تایپیتها) است.
- صدای کوبش یا غرش عمیق از قسمت پایینی موتور. این یک علامت بسیار جدیتر است که نشان میدهد یاتاقانهای اصلی در حال آسیب دیدن هستند و میتواند منجر به از کار افتادن کامل موتور شود.
- کاهش محسوس قدرت و شتاب وقتی قطعات به درستی روغنکاری نشوند، موتور باید برای چرخیدن بسیار سختتر کار کند. این اصطکاک اضافی، قدرت آن را میگیرد و باعث میشود خودروی شما تنبل و کند به نظر برسد.
تعویض اویل پمپ: کاری برای متخصصان
اگرچه دانستن علائم خرابی خوب است، اما تعویض اویل پمپ یک کار پیچیده است که باید به یک مکانیک ماهر و قابل اعتماد سپرده شود. این فرآیند شامل تخلیه روغن موتور، باز کردن سینی کارتل از زیر موتور (که گاهی نیاز به جابجایی قطعات دیگری مانند کمپرسور کولر دارد) و سپس باز کردن اویل پمپ قدیمی و نصب قطعه جدید است.
مهمترین مرحله: هواگیری اویل پمپ جدید
یک مرحله حیاتی که یک مکانیک حرفهای هرگز آن را فراموش نمیکند، هواگیری اویل پمپ جدید است. قبل از نصب، تعمیرکار باید داخل چرخدندههای پمپ را با روغن موتور تازه پر کند. یک پمپ نو و خشک نمیتواند در اولین استارت، مکش کافی برای بالا کشیدن روغن ایجاد کند. بدون این کار، موتور برای چند ثانیه حیاتی بدون فشار روغن کار میکند که برای ایجاد آسیب دائمی کافی است.
انتخاب قطعه مناسب
با توجه به اهمیت این قطعه، هرگز در خرید اویل پمپ جدید صرفهجویی نکنید. همیشه یک برند باکیفیت و معتبر انتخاب کنید. اگرچه قطعات ارزان و بینام در بازار موجودند، اما اغلب از مواد نامرغوب ساخته شده و دقت ساخت لازم برای دوام را ندارند. یک پمپ بیکیفیت به سرعت خراب میشود و شما را به نقطه اول بازمیگرداند، با این تفاوت که این بار با یک صورتحساب تعمیر بسیار سنگینتر مواجه خواهید شد.
سخن پایانی و یک الگوی بهتر برای آینده
اویل پمپ S81 نمونه کاملی از یک قطعه کوچک است که نقشی بزرگ ایفا میکند. با درک عملکرد آن و شناخت علائم هشداردهنده، میتوانید از تبدیل شدن یک مشکل کوچک به یک فاجعه بزرگ و پرهزینه برای موتور جلوگیری کنید. توجه به «قلب» موتور خودرو، بهترین راه برای تضمین سلامت و کارایی آن در درازمدت است.
